Kuala Lumpur – Malaysia perlu mengalih penggunaan kecerdasan buatan (AI) daripada projek perintis kepada penerapan secara meluas bagi membina ekonomi yang berdaya saing menjelang 2030, menurut gesaan para pemimpin daripada Kerajaan, akademia dan industri pada Meja Bulat Rangkaian Digital Think Tank Ketiga yang baru-baru ini diadakan dan dianjurkan bersama oleh Universiti Malaya dan Huawei Technologies (Malaysia) Sdn Bhd (Huawei Malaysia).
Meja bulat tersebut menghimpunkan penggubal dasar, ahli akademik dan wakil utama industri di bawah tema “Membina Ekosistem AI Malaysia Menuju 2030” bagi membincangkan strategi mempercepat pelaksanaan AI yang boleh diskalakan dan mampan merentas pelbagai sektor.
Memulakan perbincangan, Timbalan Dekan Penyelidikan dan Inovasi Fakulti Sains Komputer & Teknologi Maklumat (FCSIT) UM, Profesor Madya Dr Saaidal Razalli Azzuhri berkata universiti memainkan peranan penting dalam membangunkan bakat digital yang bersedia untuk masa hadapan serta keupayaan penyelidikan gunaan.
“Walaupun FCSIT berskala kecil dari segi struktur, ia telah menjadi antara fakulti terbesar universiti dari segi pengambilan pelajar apabila permintaan terhadap disiplin sains komputer dan teknologi maklumat terus meningkat. Peningkatan pengambilan pelajar, khususnya dalam bidang AI, mencerminkan permintaan nasional yang semakin meningkat dan menekankan kepentingan kerjasama yang lebih rapat antara akademia dan industri bagi memastikan pendidikan dan penyelidikan menghasilkan impak praktikal,” katanya.
Naib Presiden Huawei Cloud di Malaysia, Andy Wei berkata pelaburan global yang pesat dalam AI serta penurunan kos latihan AI telah merendahkan halangan kepada penerapan, sekali gus mengalihkan tumpuan daripada eksperimen kepada pelaksanaan berskala besar.
“Untuk melaksanakan AI, perusahaan perlu mempertimbangkan pelbagai aspek. Ini termasuk sumber pengkomputeran, pemilihan dan pengoptimuman model, penyediaan data, pembangunan aplikasi, keselamatan perniagaan serta keperluan berkaitan lain. Matlamat kami di Huawei Cloud adalah untuk menjadikan alat AI termaju dan perkhidmatan awan mampu milik, selamat dan boleh diakses oleh perniagaan daripada semua saiz,” kata Wei.
Wei menambah bahawa AI perlu digunakan dengan cara yang memberikan nilai nyata kepada ekonomi dan masyarakat. Beliau menyorot usaha pembangunan bakat AI Huawei Malaysia di bawah inisiatif ekosistem AI Huawei Cloud Asia-Pasifik yang lebih luas, yang menyasarkan untuk melatih 30,000 bakat AI Malaysia dalam tempoh tiga tahun akan datang, melibatkan pelajar, pegawai sektor awam dan pengamal industri. Beliau menegaskan semula komitmen Huawei Malaysia untuk memperkukuh saluran bakat tempatan dan keupayaan rakan kongsi bagi memajukan penerapan AI merentas sektor utama termasuk pembuatan, penjagaan kesihatan, kewangan dan bandar pintar.
Menyentuh cabaran pelaksanaan, Profesor Madya Ts Dr Aznul Qalid Md Sabri dari Jabatan Kecerdasan Buatan FCSIT UM menyatakan bahawa tahap kesiapsiagaan AI Malaysia masih belum menghasilkan hasil industri yang konsisten. Antara cabaran yang dikenal pasti ialah aplikasi AI yang berpecah-pecah dan tidak boleh diskalakan, kekurangan bakat yang bersedia untuk industri, serta kadar pengkomersialan penyelidikan yang perlahan.
“Untuk menangani cabaran ini, keutamaan perlu diberikan kepada menjadikan aplikasi AI boleh diukur, menyelaraskan latihan bakat dengan permintaan pasaran, memperkukuh pembiayaan bagi inovasi tempatan, melaksanakan rangka kerja tadbir urus yang praktikal serta menganggap data sebagai aset strategik negara,” tegasnya.
Beliau turut menambah bahawa UM akan melancarkan Ijazah Sarjana Muda dalam bidang AI pada tahun 2026 sebagai langkah penting dalam memperkukuh saluran bakat AI nasional.
Mewakili komuniti perniagaan, Pengerusi Jawatankuasa Hal Ehwal Perdagangan Domestik Dewan Perniagaan Malaysia-China, Sean Lee berkata kerjasama Malaysia-China yang lebih mendalam boleh menyokong pembangunan ekosistem AI melalui inovasi bersama dan penyesuaian penyelesaian secara tempatan.
Berdasarkan pengalamannya, beliau mencadangkan penggunaan pemarkahan kredit berasaskan AI bagi menambah baik akses pembiayaan untuk perusahaan kecil dan mikro.
“Ini dapat membantu menangani ketidakcekapan struktur dalam mekanisme pembiayaan sedia ada,” katanya.
Bercakap mengenai pelaksanaan AI secara praktikal, Perunding Teknikal Asia Tenggara (SEA) iFLYTEK, Max Lee berkata AI seharusnya membolehkan kerjasama manusia-mesin dan melengkapi kepakaran manusia, khususnya dalam penjagaan kesihatan dan perkhidmatan awam.
“Penggunaan AI yang dipercayai bergantung kepada set data berkualiti tinggi, pengesahan yang ketat dan pelaksanaan yang selamat, terutamanya dalam persekitaran sensitif. Dalam penjagaan kesihatan, AI digunakan untuk menyokong klinikal dengan mengurangkan beban dokumentasi, manakala alat yang serupa digunakan dalam pentadbiran awam bagi meningkatkan penyampaian perkhidmatan selaras dengan keutamaan transformasi digital negara,” katanya.
Dalam aspek dasar, Pengarah Inovasi AI di Pejabat AI Nasional (NAIO), Mohd Al Hafidz Yahya meletakkan Visi Negara AI 2030 Malaysia sebagai pelan hala tuju nasional utama yang bertujuan mengubah negara daripada pengguna teknologi kepada pengeluar dan hab serantau yang membangunkan serta mengkomersialkan penyelesaian AI tempatan.
“Berdasarkan penilaian impak ekonomi dan sosial, dua belas industri keutamaan telah dikenal pasti untuk menjadi pemacu penerapan AI secara meluas. Ini termasuk pertanian, makanan, perkhidmatan awam, pendidikan, penjagaan kesihatan, utiliti dan industri tradisional,” katanya.
Ketua Unit Penyelidikan dan Inovasi Kesihatan Digital (DHRi) di Institut Penyelidikan Klinikal (ICR), Institut Kesihatan Negara, William Law Kian Boon menegaskan bahawa transformasi digital kekal sebagai prasyarat bagi penerapan AI perubatan yang berkesan. Namun begitu, beliau menyatakan bahawa jurang dalam kebolehoperasian data dan tahap kesiapsiagaan digital merentas fasiliti penjagaan kesihatan masih mengehadkan pelaksanaan pada skala besar.
“Inisiatif terkini untuk menyokong penyelidikan AI dalam penjagaan kesihatan, seperti penubuhan Pusat Komuniti AI dan Persekitaran Penyelidikan Dipercayai di bawah Institut Kesihatan Negara, membolehkan akses data yang selamat dan memelihara privasi bagi memudahkan penerapan yang lebih meluas dari semasa ke semasa,” katanya.
Perbincangan dalam meja bulat tersebut menegaskan bahawa kemajuan Malaysia ke arah ekosistem AI yang berdaya saing dan mampan bergantung kepada pelaksanaan dasar yang bersepadu serta kerjasama jangka panjang antara Kerajaan, akademia dan industri. Meja bulat itu mengenal pasti pemangkin utama untuk menskalakan AI melangkaui projek perintis terasing, termasuk kejelasan dasar, tadbir urus data, pembiayaan penyelidikan yang berterusan, perkongsian antarabangsa dan perlindungan etika yang kukuh.
